<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcnlerde g\u0131da enflasyonu tart\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00fcndemde ayr\u0131 bir yer i\u015fgal ediyor. Bunun bir nedeni de g\u0131da fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n sadece mutfak harcamalar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmamas\u0131, kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn t\u00fcm kararlar\u0131n\u0131 etkileyen boyuta ula\u015fmas\u0131. Elbette \u00fcretici fiyatlar\u0131na %18,55 oran\u0131nda etkisi olan bir sekt\u00f6r\u00fcn enflasyon hedefiyle ili\u015fkilendirilerek detayl\u0131 bir analize tabi tutulmas\u0131nda yarar var. <\/p>\n\n\n\n
\u00d6ncelikle vatanda\u015f\u0131n sorusuna cevap aramak gerekir. Dolar d\u00fc\u015fmesine ra\u011fmen g\u0131da fiyatlar\u0131 neden d\u00fc\u015fm\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n G\u0131da \u00fcretiminde kullan\u0131lan tar\u0131msal girdilerinin tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 Haziran-Kas\u0131m aylar\u0131nda hasat ediliyor. Dolay\u0131s\u0131yla g\u0131da sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn maliyetleri yaz d\u00f6neminde olu\u015fuyor. Yaz aylar\u0131 tar\u0131m mahsullerinin fiyatlar\u0131n\u0131n ucuzlad\u0131\u011f\u0131, turizm gelirlerinin artt\u0131\u011f\u0131 ve bu sayede d\u00f6viz kurlar\u0131nda ve enflasyonda d\u00fc\u015fme e\u011filiminin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bereketli aylard\u0131r. Hal b\u00f6yle iken salg\u0131n d\u00f6neminde g\u0131da end\u00fcstrisinin tar\u0131msal girdilerinde ortalama %60 oran\u0131nda art\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015fti. Ayn\u0131 d\u00f6nem (Haziran-Kas\u0131m) 6,82 TL\/USD olan dolar %23 art\u0131\u015fla 8,40 TL\/USD ye y\u00fckseldi. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi kur etkisi d\u0131\u015f\u0131nda tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinde d\u00fcnya genelinde fiyat y\u00fckseli\u015flerine tan\u0131k olduk.<\/p>\n\n\n\n \u00dclkemizde 2020 y\u0131l\u0131nda tam da hasat d\u00f6neminde, artan d\u00f6viz kurlar\u0131n\u0131n etkisi ve yurtd\u0131\u015f\u0131 fiyatlar\u0131n da reel olarak artmas\u0131yla g\u0131da sanayinin girdi maliyetleri %60 oran\u0131nda artm\u0131\u015f ve daha sonra d\u00f6viz kurlar\u0131 %15\u2019e yak\u0131n d\u00fc\u015fmesine ra\u011fmen fiyat art\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilememi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n 2021 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131ndan itibaren bu kez; petrol fiyatlar\u0131, i\u015f\u00e7i \u00fccret zamlar\u0131, y\u00fckselen faizler, kurakl\u0131k ve salg\u0131n nedeniyle \u00fclkelerin emniyet stoklar\u0131nda art\u0131\u015fa gitmeleri fiyatlar\u0131n d\u00fc\u015fmesini engellemektedir. <\/strong><\/p>\n\n\n\n G\u0131da enflasyonunu dizginlemenin yolu hasat d\u00f6neminde al\u0131nacak \u00f6nlemlerden ge\u00e7mektedir. Bu \u00f6nlemlerin neler olabilece\u011fine birlikte g\u00f6z atal\u0131m. <\/p>\n\n\n\n 1- Tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde d\u00f6viz kur \u015foklar\u0131n\u0131 y\u00f6netmek: Hasat d\u00f6neminde al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015fin d\u0131\u015f\u0131nda kur ataklar\u0131 olu\u015ftu\u011funda bu olumsuz geli\u015fmenin tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcne yans\u0131mas\u0131 \u00e7ok daha abart\u0131l\u0131 olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca buna uluslararas\u0131 d\u00fczeyde fiyat art\u0131\u015flar\u0131 eklendi\u011finde g\u0131da enflasyonu kontrolden \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. G\u0131da sanayinin kur riskinden kaynaklanan maliyet art\u0131\u015flar\u0131 Destekleme Fiyat \u0130stikrar Fonu benzeri bir yap\u0131yla y\u00f6netilmelidir. Tar\u0131m hedge fon kurulmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n 2- Al\u0131nacak kararlar\u0131n zamanlamas\u0131: Hasat d\u00f6nemi genelde tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinin fiyatlar\u0131n\u0131n gev\u015fedi\u011fi d\u00f6nemlerdir. Bu d\u00f6nemde \u00e7ift\u00e7ilerin taban fiyat beklentisi artar. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l verilen taban fiyatlar piyasada olu\u015fan fiyatlar\u0131n \u00e7ok alt\u0131nda kalm\u0131\u015f ancak artan \u00fcr\u00fcn fiyatlar\u0131n\u0131n bir \u015fekilde t\u00fcketiciye yans\u0131yaca\u011f\u0131 o g\u00fcnlerde g\u00f6z ard\u0131 edilmi\u015ftir. Hububat piyasas\u0131nda hemen her g\u00fcn 30-40 TL fiyat art\u0131\u015f\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gelecekte \u00fcr\u00fcn k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fanaca\u011f\u0131 endi\u015fesi duyulmu\u015f, bu nedenle fiyatlar s\u00fcrekli y\u00fckselmi\u015ftir. Oysa kurakl\u0131k d\u0131\u015f\u0131nda mahsul\u00fcn miktar\u0131n\u0131 etkileyecek \u00f6nemli bir etken bulunmamaktad\u0131r. TMO, \u00dcretici Birlikleri ve Sanayicinin yer ald\u0131\u011f\u0131 \u00fcr\u00fcn al\u0131m s\u00fcre\u00e7lerini s\u00f6ylenti ve a\u015f\u0131r\u0131 beklentilerden koruyan bir referans fiyatlama sistemine ge\u00e7ilmelidir. TMO bu konuda hem yaln\u0131z hem de imkanlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan yetersiz kalmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 3- Hammadde d\u0131\u015f\u0131 maliyetler:\nNakliye giderlerinin maliyetler i\u00e7indeki pay\u0131 %5- 10 d\u00fczeyinde de\u011fi\u015fmektedir. Girdilerin\ng\u0131da sanayi tesislerinde (m\u00fcmk\u00fcnse fabrika sahas\u0131 i\u00e7inde) depolanmas\u0131 nakliye\ngiderlerini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltacakt\u0131r. Lisansl\u0131 depolara sa\u011flanan destekler\nt\u00fcm g\u0131da sanayi depolar\u0131na verilmelidir.<\/p>\n\n\n\n 4- Ya\u015f sebze ve meyve \u00fcr\u00fcnlerindeki art\u0131\u015flar: Sera yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde artmas\u0131 ya\u015f sebze fiyatlar\u0131nda nispeten istikrar sa\u011flasa da meyve fiyatlar\u0131 artmaya devam etmektedir. Meyvecilikte benzeri \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131 ve \u00fcreticilere daha etkin te\u015fvik ve destekler sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 5- S\u00fct ve et mamulleri: 2020 y\u0131l\u0131 ortalamalar\u0131na g\u00f6re fiyatlar\u0131 en az artan g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri s\u00fct ve et mamulleridir. 2021 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131ndan itibaren s\u00fct konseyi ve et \u00fcreticilerinin tam olarak talepleri kar\u015f\u0131lanmasa da (gecikmi\u015f fiyat a\u00e7\u0131klamalar\u0131 nedeniyle) referans fiyatlar maliyet art\u0131\u015flar\u0131na ve piyasa ko\u015fullar\u0131na uyumlu hale getirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Salg\u0131n nedeniyle al\u0131nan k\u0131s\u0131tlamalar (lokanta, otel vb. yerlerin kapat\u0131lmas\u0131) turizm sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ola\u011fan\u00fcst\u00fc daralmas\u0131 gibi nedenlerle s\u00fct ve et \u00fcr\u00fcnleri t\u00fcketimini azalm\u0131\u015f, \u00fcreticiler sat\u0131\u015f zorlu\u011fu ya\u015fad\u0131klar\u0131 i\u00e7in makul \u00f6l\u00e7\u00fcde fiyat ge\u00e7i\u015fi yapamam\u0131\u015f ve bu durum hayvan varl\u0131\u011f\u0131nda azalmaya neden olmu\u015ftur. As\u0131l sorun salg\u0131n sonras\u0131nda turizm hareketlerinin artmas\u0131yla birlikte ya\u015fanabilir. Daha \u00f6nceki yaz\u0131lar\u0131mda salg\u0131n d\u00f6neminde hayvanc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde \u00fcreticilerin iktisadi faaliyetlerini normal ko\u015fullarda s\u00fcrd\u00fcrmelerini sa\u011flayacak bir model \u00f6nermi\u015ftim. Bu \u00f6neride, ileri vadeli al\u0131m kontratlar\u0131n\u0131n SPK ve Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n e\u015f g\u00fcd\u00fcm\u00fcnde nakde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek \u00fcreticilerin ola\u011fan\u00fcst\u00fc ko\u015fullarda piyasa belirsizliklerinden korunmas\u0131na ili\u015fkindi. Bu \u00f6neri halen ge\u00e7erlili\u011fini korumaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7 olarak g\u0131da sanayi politikas\u0131 olu\u015fmadan tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131kla ilgili politikalar\u0131n geli\u015ftirilmesi bizi arzu etti\u011fimiz sonuca g\u00f6t\u00fcrm\u00fcyor. \u00dclkemiz h\u00fck\u00fcmetimizin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi reformlar sayesinde g\u0131da g\u00fcvenli\u011finde \u00f6nemli ilerleme kaydetti. Ayn\u0131 ba\u015far\u0131y\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6r \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde g\u0131da arz g\u00fcvenli\u011finde de sa\u011flamas\u0131 gerekiyor. <\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bug\u00fcnlerde g\u0131da enflasyonu tart\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00fcndemde ayr\u0131 bir yer i\u015fgal ediyor. Bunun bir nedeni de g\u0131da fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n sadece mutfak harcamalar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmamas\u0131, kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn t\u00fcm kararlar\u0131n\u0131 etkileyen boyuta ula\u015fmas\u0131. Elbette \u00fcretici fiyatlar\u0131na %18,55 oran\u0131nda etkisi olan bir sekt\u00f6r\u00fcn enflasyon hedefiyle ili\u015fkilendirilerek detayl\u0131 bir analize tabi tutulmas\u0131nda yarar var. \u00d6ncelikle vatanda\u015f\u0131n sorusuna cevap aramak … Okumaya devam et Dolar d\u00fc\u015fmesine ra\u011fmen g\u0131da fiyatlar\u0131 neden d\u00fc\u015fm\u00fcyor?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[61],"class_list":["post-379","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazilar","tag-gida-enflasyonu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/379"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=379"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/379\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":394,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/379\/revisions\/394"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=379"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=379"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}