{"id":269,"date":"2019-08-31T16:49:24","date_gmt":"2019-08-31T13:49:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/?p=269"},"modified":"2019-09-01T12:43:40","modified_gmt":"2019-09-01T09:43:40","slug":"faizi-ayaklar-altina-almak-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/2019\/08\/31\/faizi-ayaklar-altina-almak-2\/","title":{"rendered":"Faizi ayaklar alt\u0131na almak… (2)"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

Sorun faizin kendisi mi yoksa faiz oranlar\u0131 m\u0131?<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcndemdeki ekonomik sorunlar\u0131n\nba\u015f\u0131nda y\u00fcksek faizler var. H\u00fck\u00fcmetimiz faiz oranlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi amac\u0131yla\nyo\u011fun \u00e7aba harc\u0131yor. Peki, sorunumuz faizlerin y\u00fcksek olmas\u0131 m\u0131 yoksa faizin\nkendisi mi? Sorunumuz daha d\u00fc\u015f\u00fck faizle bor\u00e7lan\u0131p daha fazla t\u00fcketmek mi, yoksa\n\u201cyeterli olan\u0131\u201d hesaplayarak daha tutarl\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir iktisadi ya\u015fam\ntasarlamak m\u0131? \u0130htiraslar\u0131m\u0131za gem vuramad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda buna cevap veren kredi\npiyasas\u0131n\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131 m\u0131 bizi \u00fcz\u00fcyor, yoksa dara d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde elimizden tutacak\nbir dost bulamay\u0131\u015f\u0131m\u0131z m\u0131? Zaten verilmemesi gereken bir kredi y\u00fcz\u00fcnden evi,\ni\u015fyeri haciz memurlar\u0131yla bas\u0131lan bir sistemi mi korumaya m\u0131 \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z, yoksa\ninsanlara ihtiraslar\u0131 u\u011fruna bor\u00e7lanmamalar\u0131 gerekti\u011fini mi \u00f6\u011fretece\u011fiz? \u0130\u015fte\nbu sorulara ekonominin kaynak kodlar\u0131na e\u011filmeden cevap veremeyiz. K\u0131sacas\u0131\nyeni bir yaz\u0131l\u0131m tasarlamadan mevcut i\u015fletim sistemini kullanarak faiz\nkoridorundan \u00e7\u0131kmam\u0131z pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor. <\/p>\n\n\n\n

Finansal kapitalist sistemin\ntemelinde olduk\u00e7a iyi tasarlanm\u0131\u015f kredi piyasas\u0131 vard\u0131r. Kredi piyasas\u0131 bug\u00fcne\nkadar geli\u015ftirilen en etkin s\u00f6m\u00fcr\u00fc arac\u0131d\u0131r. Kredi kavram\u0131 cazibesini t\u00fcketim\nya da yat\u0131r\u0131m harcamalar\u0131na kaynak te\u015fkil etmesinden al\u0131r. Geliriniz\nharcamalar\u0131n\u0131za yetmedi\u011fi takdirde bor\u00e7lanma yoluna gidersiniz. Finansal\nkapitalist sistemde bor\u00e7lanma arac\u0131 kredidir. Kredi piyasas\u0131n\u0131n i\u015flerli\u011fini\nsa\u011flayan da faizdir. <\/p>\n\n\n\n

Faizin tasarruflar\u0131 yat\u0131r\u0131ma veya\nt\u00fcketime y\u00f6nlendirici iki \u00f6nemli i\u015flevi var. Ayr\u0131ca tasarruflar\u0131 \u00f6zendirici\n\u00f6zelli\u011fini de unutmamak gerekiyor. Bir ekonomide hem tasarrufu hem de yat\u0131r\u0131m\nve t\u00fcketimi tek merkezden kontrol eden b\u00f6ylesine kullan\u0131\u015fl\u0131 bir sistem dururken\ndaha etkin ara\u00e7lar geli\u015ftiremedi\u011fimiz takdirde faizi terk etmek sadece\nm\u00fctedeyyin kesimlerin tercihi olarak kalacakt\u0131r ki bunun da ekonomiye tesiri\nihmal edilecek kadar azd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

K\u00e2r pay\u0131 da\u011f\u0131tan kat\u0131l\u0131m bankalar\u0131n\u0131n benzeri g\u00fcvence vermesine ra\u011fmen mevduat toplamada ya\u015fad\u0131klar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fckler, kredi piyasas\u0131nda geli\u015fememeleriyle do\u011frudan ilgilidir. Zaten tasarruf a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ve sermaye yetersizli\u011fi \u00e7eken \u0130slam \u00fclkelerinde kredi kalitesi d\u00fc\u015f\u00fck firma pazar\u0131na y\u00f6nelmek rasyonel g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor. Ku\u015f her iki kanad\u0131n\u0131 birlikte kullanarak y\u00fckselir. Hem tasarruf hem de yat\u0131r\u0131m piyasas\u0131n\u0131 birlikte b\u00fcy\u00fctmek zorundas\u0131n\u0131z. Bunu e\u015f zamanl\u0131 y\u00f6netmede kat\u0131l\u0131m bankalar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekti\u011fi ortadad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Faizin gelir payla\u015f\u0131m mekanizmas\u0131 olarak kurgulanmas\u0131, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131 ve teminata konu edilmesi nedeniyle bunu ikame edecek finansal \u00fcr\u00fcnler geli\u015ftirmede zorlan\u0131yoruz. Bu y\u00fczden \u00e7o\u011fumuz faizin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda ortadan kald\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Ama faizin zararlar\u0131n\u0131 kabul etmeyen de yok. Bu zararl\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131ktan kurtulamamak gibi bir \u015fey\u2026 \u00d6\u011frenilmi\u015f \u00e7aresizlik. S\u00f6ylediklerim kredi alan kesimler i\u00e7in daha \u00e7ok ge\u00e7erli. Di\u011fer yandan paras\u0131 olanlar da bankaya yat\u0131rd\u0131klar\u0131 mevduatlar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 enflasyondan koruma d\u0131\u015f\u0131nda reel bir getiri elde edemediklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Bu durumda mevduat sahiplerinden ama daha \u00e7ok kredi m\u00fc\u015fterilerinden kazan\u00e7 sa\u011flayan bankalar sistemden yararlanan temel akt\u00f6rler oluyor. Kredi kullanan kesim sistemin en dramatik rol\u00fcn\u00fc \u00fcsleniyor. \u00d6zellikle kriz d\u00f6nemlerinde bankalara bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6deyemiyor. Bir s\u00fcre sonra bankadan ald\u0131\u011f\u0131 krediyi bir ba\u015fka bankadan kredi \u00e7ekerek \u00f6demeye ba\u015fl\u0131yor ve batt\u0131k\u00e7a bat\u0131yor. \u0130\u015fte bu y\u00fczden faizsiz bir sistemin kurgusu \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak, hem ekonomi y\u00f6netiminin hem de ekonomik birimlerin temel g\u00f6revidir. <\/p>\n\n\n\n

Hemen ifade edelim ki, \u00fcmitsizlik yok, \u00e7aresizlik yok. \u0130leride yazacaklar\u0131m bu konuda olduk\u00e7a sa\u011flam alternatiflerin tasarlanm\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serecektir. Asl\u0131nda sorunumuz, faizi ikame edecek finansal ara\u00e7lara gerekli yasal zeminin haz\u0131rlanmay\u0131\u015f\u0131 ve nitelikli insan kayna\u011f\u0131n\u0131n yeti\u015ftirilememesidir. E\u011fer bu iki \u00f6nemli eksik giderilirse parasal kaynak temininde sorun ya\u015fanmayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u00fcncel verilere g\u00f6re yakla\u015f\u0131k 2,5 Trilyon TL kredi kullan\u0131l\u0131yoruz. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k 2019 y\u0131l\u0131 sonu itibariyle \u00f6deyece\u011fimiz tahmini faiz 370 Milyar TL olacak. Buna devletin \u00f6deyece\u011fi faizleri de eklersek 450 Milyar TL tutar\u0131nda bir faiz y\u00fck\u00fcyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Y\u0131lda 80 Milyar dolarl\u0131k bir varl\u0131k transferi ya\u015fan\u0131yor. Milli gelirin yakla\u015f\u0131k %10\u2019u faiz gideri olarak harcand\u0131\u011f\u0131nda ne yat\u0131r\u0131m ne de i\u015fsizli\u011fi \u00f6nlemek i\u00e7in elde avu\u00e7ta bir \u015fey kalm\u0131yor. Faiz ekonomiden t\u00fcm enerjiyi \u00e7ekip al\u0131yor. Varl\u0131k transferi olarak bilan\u00e7olardaki el de\u011fi\u015ftirmeden s\u00f6z etmiyorum. Hani “Bor\u00e7lanarak gelece\u011fimizden yemi\u015fiz.” diye bir serzeni\u015f vard\u0131r ya… As\u0131l \u00f6nemli nokta bunu idrak etmek. Zaman, yani \u00f6m\u00fcr tekrar kazan\u0131lamayacak tek \u015feydir. Ama biz \u00f6mr\u00fcm\u00fczden severek isteyerek faiz yoluyla ba\u015fkalar\u0131na \u00f6m\u00fcr transfer ediyoruz da bunun fark\u0131nda de\u011filiz. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u00dcniversitelerimiz ise b\u00f6ylesine\n\u00f6nemli bir konu \u00fczerinde yeterli ara\u015ft\u0131rma yapm\u0131yor. Y\u00d6K K\u00fct\u00fcphanesinde\n\u201cfaizsiz\u201d anahtar kelimesi ile tarama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7o\u011fu y\u00fcksek lisans d\u00fczeyinde\n40 kadar tez \u00e7\u0131k\u0131yor. Ekonomik g\u00fcvenli\u011fimizi tehdit eden b\u00f6ylesine \u00f6nemli bir\nkonuya kafa yormak akademik camiaya neden zor gelir? Anlayabilmi\u015f de\u011filim\u2026 <\/p>\n\n\n\n

Sonraki yaz\u0131mda kredi alan\nkesimlere alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"