B\u00fcy\u00fcme oran\u0131m\u0131z Avrupa\u2019daki bir\u00e7ok \u00fclkenin \u00fczerinde oldu\u011fu i\u00e7in tart\u0131\u015fmay\u0131 bu t\u00fcr mukayeselerle ge\u00e7i\u015ftiriyoruz. Oysa gen\u00e7 T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131n\u0131n en az % 7 olmas\u0131 gerekiyor. Bu bak\u0131mdan ya\u015fl\u0131 Avrupa ile kendimizi mukayese etmeyelim. T\u00fcrkiye\u2019yi b\u00fcy\u00fctecek ekonomik modelleri tart\u0131\u015fal\u0131m.
\nSay\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z Recep Tayyip Erdo\u011fan faiz konusuna ne zaman girse, faizlerin talimatla inmeyece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar. \u0130yi de faiz konusunda ne biliyoruz ki? T\u00fcrkiye\u2019nin risk priminin kimler taraf\u0131ndan art\u0131r\u0131l\u0131p indirildi\u011fini ara\u015ft\u0131ran var m\u0131? Neden derecelendirme kurulu\u015flar\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131m yap\u0131labilir seviyede g\u00f6rd\u00fckleri bir \u00fclkede y\u0131ll\u0131k y\u00fczde 20 faiz al\u0131n\u0131r? Ya da tersten soracak olursak, y\u0131ll\u0131k faizlerin y\u00fczde 20 oldu\u011fu bir \u00fclkede kim ne diye yat\u0131r\u0131m yaps\u0131n? Bu kredi ile yat\u0131r\u0131m yapanlar i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011fu kadar, paras\u0131 olup da yat\u0131r\u0131m yapanlar i\u00e7in de ge\u00e7erli bir sorudur\u2026
\nBankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fc ne yaps\u0131n?
\nKaynak bulmada zorlanan bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fc, mecburen faizleri y\u00fckselterek fon ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 dengelemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Do\u011frusu yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u015ft\u0131rmalarda Bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn faizlerin y\u00fcksek oldu\u011fu zamanlarda de\u011fil, d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu zamanlarda kazan\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit ettik. Son 14 y\u0131ld\u0131r Bankalar\u0131n batmamas\u0131n\u0131 faizlerdeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ba\u011flayabiliriz. Bankalar faizler d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in hem alacaklar\u0131n\u0131 rahat tahsil ettiler, hem de faiz marj\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131lar.Yani kredi ile mevduat faizi oranlar\u0131ndaki farktan yararland\u0131lar. Ne var ki, Gezi olaylar\u0131n\u0131n patlak verdi\u011fi 2013 y\u0131l\u0131ndan bu yana faiz oranlar\u0131 y\u00fckseldi. Bir\u00e7ok firma kredilerini \u00f6deyemez duruma geldi. Bunun tek nedeni faizlerin y\u00fckselmesi de\u011fil elbette. \u0130\u00e7eride Paralel yap\u0131 entrikalar\u0131, ter\u00f6r olaylar\u0131, d\u0131\u015far\u0131da Suriye krizi ve kurlar\u0131n y\u00fckselerek bor\u00e7lanma maliyetlerinin neredeyse iki kat\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131 gibi etkenler, firmalar\u0131m\u0131z\u0131 zora soktu. Kimi iflas erteleme yoluna gidiyor, kimi iflas edip gidiyor.
\nGelinen bu a\u015famada Ekonomi y\u00f6netimine \u00fc\u00e7 \u00f6nemli tavsiyede bulunmak isterim. \u0130lk olarak, B\u00fct\u00e7e dengesi bu kadar makul seviyelere inmi\u015f bir \u00fclkede Hazinenin bor\u00e7lanma faiz oranlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmesi gerekir. Hazine, finans piyasalar\u0131 i\u00e7in en muteber ve en b\u00fcy\u00fck m\u00fc\u015fteri konumundad\u0131r, eli g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Kriz tellallar\u0131na kulak asmamal\u0131d\u0131r. \u0130kinci olarak, B\u00fct\u00e7e kalitesinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fcme \u015fartt\u0131r. B\u00fcy\u00fcme olmazsa vergi gelirleri de artmaz. B\u00fcy\u00fcmeyle vergi gelirleri aras\u0131nda mutlak bir korelasyon vard\u0131r. B\u00fcy\u00fcme oran\u0131 d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re vergi gelirlerindeki art\u0131\u015f da azalacakt\u0131r. Bir s\u00fcredir bunun sinyalleri al\u0131nmaktad\u0131r. O halde Maliye politikas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmeyi tetiklemesi gerekiyor.
\nYapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ekonometri analizlerde; ihracat\u0131n istihdamla, ithalat\u0131n b\u00fcy\u00fcmeyle do\u011frusal ili\u015fki i\u00e7erisinde oldu\u011funu tespit etmi\u015ftik. Buradan yola \u00e7\u0131karak, hem ithalat\u0131, hem de ihracat\u0131 canland\u0131racak sekt\u00f6rlerin \u00fczerine gitmemiz gerekiyor. Otomobil, A\u011f\u0131r Makine Sanayi, Turizm ve en \u00f6nemlisi \u0130n\u015faat sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00fczerinde durmal\u0131y\u0131z. Konut ve ticari yap\u0131lar\u0131n hem d\u00f6viz kazand\u0131rmas\u0131, hem de b\u00fcy\u00fcmeyi tetiklemesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. T\u00fcrkiye in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcnde son 5 y\u0131lda geli\u015ftirdi\u011fi projelerle yabanc\u0131lara \u00e7ok ciddi oranda proje satmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f bir \u00fclkedir. M\u00fcteahhitlerimiz yurt d\u0131\u015f\u0131nda i\u015f almasa bile T\u00fcrkiye\u2019de geli\u015ftirdikleri projelere d\u0131\u015far\u0131dan m\u00fc\u015fteri bulabiliyor. Diyelim ki, yabanc\u0131ya sat\u0131lan konut ya da ticari projelerde vergisel te\u015fvik uygulasak ne kaybederiz? \u0130htiyac\u0131m\u0131z olan d\u00f6vizi temin etti\u011fimiz gibi, b\u00fcy\u00fcmeyi de tetikleyebiliriz. \u201cYabanc\u0131 vergisel te\u015fvikle ucuza ald\u0131\u011f\u0131 binay\u0131 sat\u0131p haks\u0131z kazan\u00e7 temin eder\u201d, diye d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz. Bunu \u00f6nlemenin on tane yolu var.\u00d6rne\u011fin yabanc\u0131 5 y\u0131l i\u00e7inde konutu satt\u0131\u011f\u0131 takdirde vergisel te\u015fviklerden yararlanamaz diyebilirsiniz. Ya da, \u201c5 y\u0131l i\u00e7inde ancak yabanc\u0131dan yabanc\u0131ya sat\u0131\u015f yap\u0131labilir\u201d diyebilirsiniz. Unutmay\u0131n, Amerika, \u0130ngiltere, Almanya gibi \u00fclkelerde gayrimenkul piyasalar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli m\u00fc\u015fterileri yabanc\u0131lard\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, faizsiz bankac\u0131l\u0131k konusunda \u00f6nemli hamleler yap\u0131l\u0131yor. Ama faizsiz finans sisteminin pay\u0131 y\u00fczde 15 gibi \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck oranda. Bu alana da \u00f6nemli te\u015fvikler vermeliyiz. T\u00fcrkiye gibi faiz oranlar\u0131n\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n devreye girdi\u011fi bir \u00fclkede faizsiz bankac\u0131l\u0131\u011f\u0131n te\u015fvik edilmesi \u00e7ok \u00f6nemli.
\nBu \u00f6nerilerimin yenilerini \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki haftalarda dile getirmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Bereketli ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir hafta ge\u00e7irmeniz dile\u011fiyle esen kal\u0131n\u2026<\/p>\n
Hasan Fehmi Kinay<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
B\u00fcy\u00fcme oran\u0131m\u0131z Avrupa\u2019daki bir\u00e7ok \u00fclkenin \u00fczerinde oldu\u011fu i\u00e7in tart\u0131\u015fmay\u0131 bu t\u00fcr mukayeselerle ge\u00e7i\u015ftiriyoruz. Oysa gen\u00e7 T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131n\u0131n en az % 7 olmas\u0131 gerekiyor. Bu bak\u0131mdan ya\u015fl\u0131 Avrupa ile kendimizi mukayese etmeyelim. T\u00fcrkiye\u2019yi b\u00fcy\u00fctecek ekonomik modelleri tart\u0131\u015fal\u0131m. Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z Recep Tayyip Erdo\u011fan faiz konusuna ne zaman girse, faizlerin talimatla inmeyece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar. \u0130yi de faiz konusunda … Okumaya devam et T\u00fcrkiye\u2019de b\u00fcy\u00fcmeyi faiz frenliyor.<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[20,21],"class_list":["post-205","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazilar","tag-buyume","tag-faiz-artisi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/205"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=205"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/205\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":212,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/205\/revisions\/212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=205"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=205"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=205"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}