Dolar\u0131n neden y\u00fckseldi\u011fini tart\u0131\u015fmadan nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclece\u011fini belirlemek bizi yan\u0131lg\u0131ya g\u00f6t\u00fcrebilir. Ayn\u0131 v\u00fccuttaki ate\u015fin neden kaynakland\u0131\u011f\u0131 bilinmeden ate\u015f d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc kullanarak iyile\u015fmeyi umut etmek gibi\u2026<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de dolar kuru art\u0131\u015f\u0131 T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n imada bulundu\u011fu siyasi nedenlerden kaynaklanm\u0131yor. Nedenlerini k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel ekonomik geli\u015fmelerde aramak en do\u011fru ve yol g\u00f6sterici oland\u0131r. Bunlar\u0131 s\u0131ras\u0131yla de\u011ferlendirelim\u2026<\/p>\n
Kur art\u0131\u015f\u0131na neden olan en \u00f6nemli yap\u0131sal sorun d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131d\u0131r. D\u0131\u015f ticaret dengemiz petrol fiyatlar\u0131ndaki gerileme ve ithalattaki yava\u015flaman\u0131n etkisiyle iyile\u015fmektedir. T\u00fcm deval\u00fcasyonlarda en \u00f6nemli fakt\u00f6r ithalat\u0131n ihracatla kar\u015f\u0131lanma oran\u0131ndaki bozulmad\u0131r. Bu oran kriz d\u00f6nemlerinde %55 seviyesine kadar d\u00fc\u015fmektedir. Oysa 2016 y\u0131l\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7eyre\u011finde ithalat\u0131n ihracatla kar\u015f\u0131lanma oran\u0131 %70 seviyesindedir. O halde d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00f6viz kurlar\u0131ndaki s\u0131\u00e7ramay\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n
\u0130kinci fakt\u00f6r finans kesiminin a\u00e7\u0131k pozisyonudur. \u00d6rne\u011fin bankalar d\u00f6viz kredileriyle d\u00f6viz mevduatlar\u0131n\u0131 dengeleyemezlerse a\u00e7\u0131k pozisyona d\u00fc\u015ferler. Nitekim 1994 ve 2001 y\u0131l\u0131 krizlerinde bir\u00e7ok banka a\u00e7\u0131k pozisyona d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve bu y\u00fczden kur art\u0131\u015f\u0131yla birlikte batm\u0131\u015ft\u0131r. Bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcne bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7eyrekte yabanc\u0131 para net pozisyonu 0,4 milyar TL fazla vermektedir. Bu durumda bankalar\u0131n a\u00e7\u0131k pozisyonlar\u0131n\u0131n d\u00f6viz kuru art\u0131\u015f\u0131n\u0131 etkiledi\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcnemeyiz. Zaten Bankalar\u0131n d\u00f6viz cinsinden sendikasyon kredilerinde bir sorun g\u00f6z\u00fckmemektedir. \u00a0Ayr\u0131ca sermaye yeterlilik oranlar\u0131 %16 gibi d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finin \u00fczerindedir.<\/p>\n
\u00d6zel sekt\u00f6r\u00fcn Bankalara d\u00f6viz kredi borcu 176 Milyar dolard\u0131r. Buna 224 Miyar dolar d\u0131\u015f kredi borcunu da ilave edersek yakla\u015f\u0131k 400 Milyar dolar risk ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade edebiliriz. Ancak, bunun 30 Milyar dolar\u0131 k\u0131sa vadeli, geri kalan\u0131 uzun vadelidir. \u00dcstelik d\u0131\u015f borcun b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc vatanda\u015f\u0131n kendi paras\u0131d\u0131r. \u00a0Bir nev\u2019i yurtd\u0131\u015f\u0131daki paras\u0131n\u0131 bor\u00e7lanm\u0131\u015f g\u00f6stererek tekrar \u00fclkeye sokmaktad\u0131r. O y\u00fczden Varl\u0131k bar\u0131\u015f\u0131 yasas\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131yor muyuz? Varl\u0131k bar\u0131\u015f\u0131yla yap\u0131lmak istenen bu paralar\u0131n kal\u0131c\u0131 olarak ve muvazaadan ari yurda sokulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n
Di\u011fer taraftan, 2013 y\u0131l\u0131ndan bu yana \u00fclkemizde ya\u015fanan siyasal geli\u015fmelerin ekonomi \u00fczerinde bask\u0131 olu\u015fturmas\u0131 nedeniyle \u015firketler d\u00f6viz cinsinden kredi kullan\u0131m\u0131n\u0131 azaltm\u0131\u015f, TL cinsinden kredileri tercih etmi\u015ftir. \u00d6zellikle 2016 y\u0131l\u0131 ilk \u00e7eyre\u011finden itibaren kredi talebinde art\u0131\u015f olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn d\u00f6viz cinsinden bor\u00e7 stokunda g\u00f6rece olarak azalma e\u011filimi s\u00f6z konusudur.<\/p>\n
Kamu kesimi bor\u00e7lanma gere\u011fi \u00e7ok d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in ve bunu da TL cinsinden kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in devletten kaynaklanan bir d\u00f6viz bunal\u0131m\u0131 da s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n
Buraya kadar sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z etkenler dolardaki art\u0131\u015f\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131yorsa, nedenlerini ekonomik fakt\u00f6rler ve hatta i\u00e7 etkenlerden \u00e7ok d\u0131\u015f etkenlerde aramam\u0131z do\u011fru olacakt\u0131r.<\/p>\n
Dolardaki art\u0131\u015f\u0131n en \u00f6nemli nedeni ABD ekonomisindeki iyile\u015fmedir. ABD\u2019de son y\u0131llar\u0131n en d\u00fc\u015f\u00fck i\u015fsizlik oranlar\u0131 ya\u015fanmakta, enflasyon ve faiz oranlar\u0131 son derece d\u00fc\u015f\u00fck seyretmektedir. Bu nedenle FED \u2019in alaca\u011f\u0131 kararlar dolardaki de\u011ferlemeyi daha da art\u0131raca\u011f\u0131 varsay\u0131m\u0131yla d\u00fcnyada dolara olan talep artm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bundan daha \u00f6nemlisi dolar\u0131n alternatifleri de\u011fer kaybetmektedir. Euro ve Yen b\u00f6lgesinde durgunlu\u011fu gidermek i\u00e7in parasal geni\u015fleme \u00f6nlemleri al\u0131n\u0131rken, dolardaki art\u0131\u015f daha da k\u00f6r\u00fcklenmi\u015ftir. \u00c7in\u2019de b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131n yava\u015flamas\u0131 Alt\u0131n ve emtia fiyatlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f, b\u00f6ylece dolar\u0131n saltanat\u0131 g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir.<\/p>\n
Hal b\u00f6yle olunca ne Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n ne de k\u00fc\u00e7\u00fck tasarruf sahiplerinin d\u00f6viz bozdurmas\u0131n\u0131n dolar kuru \u00fczerinde bask\u0131 olu\u015fturmas\u0131 beklenemez.<\/strong><\/p>\n Dolar bir m\u00fcbadele arac\u0131 olmaktan \u00e7ok tasarruf arac\u0131 haline geldi\u011fi i\u00e7in gere\u011finden fazla de\u011fer g\u00f6r\u00fcyor. Bizim de izlememiz gereken yol, dolarla oynamak yerine alternatiflerini g\u00fc\u00e7lendirmek olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Dolar satarak dolar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmeye bizim g\u00fcc\u00fcm\u00fcz yetmeyece\u011fine g\u00f6re ekonomimize maliyetini nas\u0131l azaltabiliriz?<\/strong><\/p>\n D\u00f6viz kurlar\u0131n\u0131n gelir tablosunda kambiyo zarar\u0131 olarak yer almas\u0131 nedeniyle bir maliyet unsuru oldu\u011funu g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmamal\u0131y\u0131z. Yani kur art\u0131\u015f\u0131 ihracat\u00e7\u0131n\u0131n lehine kambiyo kar\u0131 olarak yans\u0131rken, ithalat\u00e7\u0131 i\u00e7in kambiyo zarar\u0131 olarak yans\u0131maktad\u0131r. T\u00fcrkiye ihracattan \u00e7ok ithalat yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in toplamda kur art\u0131\u015f\u0131ndan zarar g\u00f6rmektedir. Kur art\u0131\u015f\u0131ndan daha az etkilenmek i\u00e7in k\u0131sa ve uzun vadeli \u00f6nlemlere ba\u015fvurmak zorunday\u0131z.<\/p>\n K\u0131sa vadede dolara spek\u00fclatif talebi \u00f6nlemek i\u00e7in borsay\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmemiz \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00d6nerim enerji K\u0130T\u2019lerinden bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc borsada halka a\u00e7abiliriz. B\u00f6ylece borsaya derinlik kazand\u0131raca\u011f\u0131m\u0131z gibi hareketlilik de getirebiliriz. TBMM K\u0130T Komisyonu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m s\u0131ras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m tespitlere g\u00f6re enerji sekt\u00f6r\u00fcndeki K\u0130T\u2019lerin %25\u2019inin halka arz\u0131 ile 20 Milyar Dolar gelir elde etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n Ayr\u0131ca, \u00d6zelle\u015ftirme \u0130daresi, TOBB, TESK gibi kurulu\u015flar\u0131n elindeki fonlar\u0131 borsadaki \u015firketlerden pay alarak kullanmalar\u0131 durumunda spek\u00fclatif dolar talebi yerine tasarruflar\u0131m\u0131z kar da\u011f\u0131tan reel sekt\u00f6re aktar\u0131labilir.<\/p>\n Kamu bankalar\u0131m\u0131z\u0131n Fiyat Karl\u0131l\u0131k Oranlar\u0131 5 y\u0131la kadar d\u00fc\u015fmektedir. Bu kelepir fiyatlardan hisse senedi almak yerine daha da artaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek dolar sat\u0131n almak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir hatad\u0131r. Unutmayal\u0131m ki, gere\u011finden fazla de\u011ferlenmi\u015f dolar kurlar\u0131 en ba\u015fta Amerika\u2019ya zarar verecektir. Bu y\u00fczden bu \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n ini\u015fi olaca\u011f\u0131n\u0131 hesaba katmak gerekir.<\/p>\n Son olarak H\u00fck\u00fcmetimizi uyarmam\u0131z gereken bir ba\u015fka soruna dikkat \u00e7ekmek istiyorum. Dolardaki art\u0131\u015fla e\u015f zamanl\u0131 olarak Foreks reklam furyas\u0131n\u0131 ba\u015flatt\u0131. Foreks nedir? \u00d6rne\u011fin 1000 dolar\u0131n\u0131z var. Bununla hesap a\u00e7\u0131yorsunuz. Size 50 bin dolarl\u0131k al\u0131m hakk\u0131 veriyorlar. Dolar bir g\u00fcnde %1 artt\u0131\u011f\u0131nda 50 kald\u0131ra\u00e7la 1000 dolar\u0131n\u0131zla 500 dolar kazan\u00e7 elde ediyorsunuz. Bu tatl\u0131 hayale kap\u0131larak hareket edip Foreks oyununa kat\u0131lan fayans i\u015f\u00e7isi bir hafta i\u00e7erisinde elindeki 1000 dolar\u0131 da kaybediyor. \u0130stisnalar var elbette ama \u00e7o\u011funlu\u011fu elindeki kaybediyor. H\u00fck\u00fcmetimiz Foreks piyasalar\u0131n\u0131 yasaklamasa bile, en az\u0131ndan kald\u0131ra\u00e7 oranlar\u0131n\u0131 s\u0131f\u0131rlamal\u0131d\u0131r. Foreks piyasalarda dolar spek\u00fclat\u00f6rleri ve arac\u0131 kurumlar d\u0131\u015f\u0131nda kimsenin para kazanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur ya da Milli Piyango biletinden fazla de\u011fildir.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dolar\u0131n neden y\u00fckseldi\u011fini tart\u0131\u015fmadan nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclece\u011fini belirlemek bizi yan\u0131lg\u0131ya g\u00f6t\u00fcrebilir. Ayn\u0131 v\u00fccuttaki ate\u015fin neden kaynakland\u0131\u011f\u0131 bilinmeden ate\u015f d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc kullanarak iyile\u015fmeyi umut etmek gibi\u2026 T\u00fcrkiye\u2019de dolar kuru art\u0131\u015f\u0131 T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n imada bulundu\u011fu siyasi nedenlerden kaynaklanm\u0131yor. Nedenlerini k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel ekonomik geli\u015fmelerde aramak en do\u011fru ve yol g\u00f6sterici oland\u0131r. Bunlar\u0131 s\u0131ras\u0131yla de\u011ferlendirelim\u2026 Kur art\u0131\u015f\u0131na neden olan en \u00f6nemli … Okumaya devam et Vatanda\u015f d\u00f6viz bozdursa dolar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrebilir mi?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-183","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/183"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=183"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/183\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":184,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/183\/revisions\/184"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hasanfehmikinay.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}